Zenuwstelsel kalmeren bij stress:

hoe Somatic Yoga helpt bij spanning,

vermoeidheid en mentale onrust

Een ontregeld zenuwstelsel en Somatic Yoga

Veel mensen die bij mij komen, hebben vooral één wens: hun zenuwstelsel tot rust brengen bij stress. Ze voelen zich uitgeput, gespannen of raken gemakkelijk overprikkeld, zelfs als ze ‘alles goed’ doen.

Ze nemen extra rust, eten gezond, bewegen... en toch blijft dat onvermijdelijke gevoel van spanning, piekeren of lichamelijke druk terugkomen. In deze blog neem ik je mee in de werking van stress op je zenuwstelsel, waarom je er niet zomaar ‘uit’ kunt stappen, en hoe Somatic yoga je kan ondersteunen om via het lichaam een andere richting in te slaan.

Zelf heb ik daar jaren geleden ook een flinke weg in afgelegd. 

Ik gaf al jaren yogales en mindfulness trainingen toen ik in 2018 last kreeg van aanhoudende lichamelijke klachten. Ik snapte er echt helemaal niets van, want ik wist toch hoe ik mijn zenuwstelsel goed kon reguleren? En ik nam toch ook voldoende rust? Waarom was mijn zenuwstelsel dan toch zo ontregeld?

Yoga en mindfulness hebben me jarenlang geholpen om goed voor mezelf te zorgen en ik genoot ook oprecht van de dagelijkse beoefening. Toch merkte ik dat ik  vast bleef lopen op het gebied van dag- en nachtritme. ACT en Somatic Yoga gaven me precies de aanvullende handvatten die ik nodig had: om niet alleen beter om te gaan met wat ik voelde, maar ook om oude patronen echt in beweging te brengen.

Wat doet je zenuwstelsel bij stress? En hoe kun je je zenuwstelsel kalmeren bij stress?

Om deze vraag goed te kunnen beantwoorden is het belangrijk om eerst te weten wat überhaupt stressvol is voor je zenuwstelsel. Misschien weet je dat het centrale zenuwstelsel bestaat uit een sympathische (actie) en parasympathische (rust) tak.

Voor je zenuwstelsel is stress simpelweg: een signaal van onveiligheid. Dat kan een écht gevaar zijn (zoals een aanstormende auto), maar in onze moderne, hectische leefstijl is het vaker iets subtiels zoals een te volle agenda, werk- en prestatiedruk, een gespannen gesprek, mantelzorgtaken of een perfectionistische levenshouding.

Wanneer stress langere tijd aanhoudt, kost dat je lichaam veel energie. Je lichaam krijgt steeds meer moeite om te schakelen tussen de actieve stand en de ruststand van je zenuwstelsel. Tussen eb & vloed. 

 Je verbruikt zo ongemerkt steeds meer van je energiereserves, zonder dat ze goed worden aangevuld, zoals Annemarieke Fleming mooi omschrijft in het boek ‘Je vermoeidheid te lijf’.

Waarom je je zenuwstelsel niet even ‘uit’ kunt schakelen bij stress

Wanneer de stress toeneemt, raakt het sympathisch zenuwstelsel- het deel dat je lichaam voorbereidt op actie- overactief. Daardoor wordt het steeds lastiger om af te schakelen en echt te ontspannen.

Bij aanhoudende werkdruk of het zorgen voor een kind of familielid in een intensieve periode, kun je ongemerkt voortdurend ‘aan’ blijven staan. Het lijkt op een tabblad op je telefoon dat altijd openstaat en ongemerkt energie blijft verbruiken.

Ook onze manier van omgaan met problemen, zoals piekeren en ‘doorploeteren’, kan het zenuwstelsel onbewust in die actieve stand houden. Dit uit zich vaak in moeheid, kaakklemmen, spierspanning, overprikkeling of het gevoel ‘altijd aan’ te staan.

Het gaat dus vaak om een opeenstapeling van factoren voor een langere periode van maanden, jaren of zelfs tientallen jaren achter elkaar.

Daarom kunnen er ook steeds meer lichamelijke klachten ontstaan zoals bijvoorbeeld aanhoudende vermoeidheid, prikkelbare darmsyndroom, rug- en schouderklachten of hoofdpijn.



Uiteindelijk kan je ook merken dat deze klachten weer effect hebben op je mentale gezondheid en slaappatronen.

Wat is Somatic Yoga

en

waarom werkt het bij stress?

Somatics is een lichaamgerichte benadering die zich richt op het innerlijk bewustzijn van je lichaam. In plaats van te concentreren op externe prestaties, ligt de nadruk op het ervaren van je lichaam tijdens beweging.

Somatics of Somatic Yoga is momenteel een veelgebruikt woord. Het is een verzamelnaam voor lichaamsgerichte methoden die je helpen bewuster te worden van je lichaam en je zenuwstelsel op dagelijkse basis helpt te reguleren.

Vier belangrijke somatische benaderingen die ik gebruik ik mijn werk zijn:

• Hanna Somatics
  Richt zich op het hertrainen van het zenuwstelsel bij chronische spierspanning via langzame, bewuste bewegingen die helpen vastzittende spanningspatronen te doorbreken.

• Somatic Experiencing (ontwikkeld door Peter Levine)
  Op een veilige manier gedoseerd contact maken met sensaties, gevoelens en innerlijke ervaringen.

• Focussen (Eugene Gendlin)
  Het is een methode waarbij je je aandacht op een rustige manier naar binnen richt om contact te maken met je gevoelsmatige aanwezigheid: een vaag, lichamelijk ervaren geheel van een situatie of probleem. In plaats van erover na te denken, neem je de tijd om te voelen wat je lichaam ervaart (zoals een druk op de borst, een knoop in je maag of een onbestemd gevoel). Door met open, niet-oordelende aandacht bij deze sensaties te blijven en woorden, beelden of zinnen te vinden die exact aansluiten bij dat gevoel, kan er een verschuiving plaatsvinden: het gevoel wordt toegankelijker, helderder of ondergaat een verandering.

• Oosterse technieken zoals yoga en mindfulness
  Benadrukken lichaamsbewustzijn, ademhaling en meditatieve aandacht om spanning te verminderen en het zenuwstelsel te reguleren.

Kan ik Somatic Yoga ook doen bij pijnklachten?

Bij aanhoudende spierspanning en pijnklachten ga je vaak steeds stroever bewegen en wordt het vaak op den duur moeilijker je spieren goed aan te sturen. Zeker als je door de pijnklachten ook bepaalde bewegingen gaat vermijden.

Met Somatics leer je via langzame, kleine bewegingen je lichaam opnieuw voelen en besturen, niet om pijn te ‘verhelpen’, maar weer bewegen vanuit aandacht en vertrouwen.

Je leert niet ‘rekken’, maar het herprogrammeren van je zenuwstelsel door ritmische en rustige bewegingen.

Hierdoor ga je:

→ Voelen hoe je aanspant

→ Voelen hoe je écht loslaat

→ Vertrouwen krijgen in die fijne, vloeiende samenwerking tussen lichaam en brein

Met andere woorden: Somatics creëert flexibiliteit in je zenuwstelsel: je leert je spieren weer bewust aan- en ontspannen.

Voor wie is Somatic Yoga geschikt?

Ik zeg altijd: voor iedereen die vrij wil blijven bewegen en goed voor zichzelf wil zorgen in deze hectische maatschappij!

En zeker wanneer je nieuwsgierig bent naar wat er nu precies bedoelt wordt wanneer er ergens iets geadviseerd wordt over je zenuwstelsel kalmeren bij stress. Bij somatics ligt namelijk niet de nadruk op het kalmeren. Maar op het mogen doorvoelen wat je voelt, waardoor je vertrouwen gaat ontwikkelen dat je dit aankunt.

In het specifiek kan Somatics goed passen bij mensen met:

• Een wens om meer veiligheid en verbinding in hun lijf te ervaren (juist ook als je lijf ineens allerlei nare of enge dingen doet door aanhoudende spanning)
• Aanhoudende lichamelijke klachten (ALK)
• Door pijnklachten verstoorde motoriek
• Vermoeidheid, stress of burn-out
• Perfectionisme en prestatiedruk
• Moeite met ontspannen, loslaten of voelen
• Bij herstel van NAH, oncologische behandelingen, Fibromyalgie, FNS, Post- Covid (na overleg behandelaar).

Nu vraag je je misschien af of Somatic movement ook traumatherapie is? De Somatics trainingen en workshops die ik geef zijn geen traumatherapie. Maar kunnen traumatherapie heel erg goed ondersteunen. Bij twijfel kun je altijd aan je therapeut vragen of deze vorm van bewegen en voelend reflecteren op dit moment passend voor je is.

De wisselwerking tussen lichaam en geest

Kortom, herstel van stress en aanhoudende lichamelijke klachten vereist een integrale aanpak. Dit gaat van beneden naar boven, van je lichaam naar je brein, maar ook van boven naar beneden. Onze mentale omgang met klachten, belemmerende gedachten en overtuigingen heeft immers invloed op ons lichaam en onze pijnervaring. Dit staat bekend als onze coping.

Bij Somatics begint het proces bij het lichaam. Door middel van bewuste, langzame bewegingen en aandacht voor spierspanning en ademhaling, leer je je zenuwstelsel opnieuw te reguleren. Dit wordt een bottom-up benadering genoemd: het lichaam helpt je te voelen hoe je autonome zenuwstelsel jouw dagelijkse bewegingen en spanning beïnvloedt.

Ons zenuwstelsel is echter nauw verweven met onze gedachten en emoties. Aangezien lichaam en geest zo onderling verbonden zijn, is het, naast fysieke oefeningen, essentieel om te onderzoeken hoe je omgaan met de uitdagingen van het leven. Je dagelijkse gedragspatronen hebben immers directe invloed op de flexibiliteit van je zenuwstelsel. Daarom sluiten ACT en Somatics perfect op elkaar aan bij het duurzaam reguleren van je zenuwstelsel.

Wil je vanuit huis kennismaken met ACT & Somatics? Dan is misschien het online programma van innerlijke Strijd naar belichaamd Vertrouwen wat voor je.

Ontdek van Somatics voor jou kan beteken